Epidemiologia

Patologiczne struktury w obrębie jajnika u dziewczynki różnią się od tych występujących u dorosłych kobiet, zarówno pod względem częstości występowania jak i cech biologicznych.

Odmiennie niż w przypadku kobiet dorosłych, częstość występowania poszczególnych typów nowotworów zmienia się u dziewczynek wraz z wiekiem. Najczęstszym typem nowotworu we wszystkich grupach wiekowych są guzy pochodzenia zarodkowego stanowiące ogółem około 2/3 wszystkich zmian nowotworowych.

Guzy nowotworowe jajnika stanowią jedynie około 2% wszystkich zmian nowotworowych rozpoznawanych u dzieci. Należy jednak pamiętać, że leczenie tych zmian opierające się w głównej mierze na zabiegu chirurgicznym niesie ze sobą ryzyko uszkodzenia funkcji operowanego jajnika(a tym samym ryzyko zmniejszenia płodności w życiu dorosłym), a często jego całkowite usunięcie. Jeszcze większy problem stanowią w tym aspekcie zmiany obustronne oraz te złośliwe.

Zmiany guzowate jajnika występujące u dziewczynek:

tabela-zmiany-jajnika-strona-2

Najczęstszą zmianą diagnozowana zarówno u młodych jak i starszych pacjentek są torbiele jajnika, zwykle są to proste torbiele o niewielkim rozmiarze, będące objawem naturalnych procesów zachodzących w gonadzie.

Mogą być one widoczne już w życiu płodowym i w okresie noworodkowym i są wtedy wynikiem wpływu hormonów matczynych. W przypadku zmian złożonych, torbielowato-litych w tej grupie wiekowej, mogą one odpowiadać płodowemu skrętowi jajnika. Choć skręconej gonady nie można już uratować, taka zmiana nie stanowi ryzyka dla zdrowia dziecka. Ryzyko zmiany złośliwej w okresie noworodkowym jest bardzo niskie. Zarówno struktury torbielowate jak i torbielowato-lite często samoistnie znikają. W przypadku stwierdzenia wzrostu zmiany czy zmiany jej struktury w badaniach kontrolnych oraz podejrzenia świeżego skrętu, wymagane jest leczenie operacyjne – laparoskopowe usunięcie zmiany.

W okresie dziecięcym również zastosowanie ma obserwacja zmian torbielowatych, które nie przekraczają 5cm średnicy. Zmiany o innej strukturze niż płynowa, duże czy powodujące objawy(opisane w kolejnej sekcji) wymagają interwencji chirurgicznej. Dodatkowo wykonuję się badania laboratoryjne, mierzące poziom markerów nowotworowych. Gdy nie ma podejrzenia zmiany złośliwej(decyduje o tym chirurg na podstawie badań obrazowych i laboratoryjnych oraz obrazu śródoperacyjnego) zawsze rekomendowane jest leczenie oszczędzające jak największą ilość zdrowej tkanki jajnika.

U dziewcząt w wieku nastoletnim, istotna jest diagnostyka różnicowa. Obraz torbieli w badaniu USG może odpowiadać również endometriozie, stanom zapalnym przydatków, anomaliom anatomicznym macicy czy ciąży. Niezwykle ważny jest w tych przypadkach wywiad, który pozwala wykluczyć inne przyczyny. W niektórych ośrodkach stosuje się obserwację nawet gdy torbiel jest większa niż 5cm(do 10cm), zawsze rozpatrywane są wyniki dodatkowych badań i stan pacjentki. Leczenie zmian o innej strukturze niż torbielowata wymaga leczenia identycznego jak w przypadku dziewczynek młodszych.